Tabaksonderzoekers op weg naar een rookvrije generatie

Verslag van het NNvT-congres 2018

Afgelopen vrijdag was ik aanwezig bij het congres van het Nederlands Netwerk voor Tabaksonderzoek (NNvT). Hoewel er van tevoren geen specifiek thema gegeven was, gingen veel presentaties over onderzoek naar het beschermen van opgroeiende baby’s en kinderen van tabaksrook.

Vier presentaties gingen over rokende zwangere vrouwen. De focus lag hierbij veelal op vrouwen met een lage sociaaleconomische positie. Naïma Abouri vertelde ons dat 22% van de laagopgeleide zwangere vrouwen dagelijks rookt gedurende de gehele zwangerschap. Dit is bijna zes keer zo vaak als hoogopgeleide zwangere vrouwen. De zwangere vrouwen met een lage sociaaleconomische positie die Naïma interviewde voor haar onderzoek voelden zich slecht over het roken en probeerden te minderen, maar stoppen bleek voor hen onhaalbaar, onder andere vanwege hun sociale omgeving waarin roken veel voorkomt. Eefje Willemse interviewde voor haar onderzoek dan ook niet de rokende zwangere vrouwen zelf, maar hun sociale omgeving, zoals partners, vrienden en familie. Linda Springvloet vertelde over het PROMISE-project, waarin de bestaande zorginterventie voor rokende zwangere vrouwen verbeterd wordt en aangepast op vrouwen met een lage sociaaleconomische positie. Ten slotte presenteerde Leonieke Breunis een ethisch framework voor financiële beloningen voor stoppen met roken bij zwangere vrouwen. Financiële beloningen kunnen zeer effectief zijn om stoppen met roken te stimuleren, maar overal allerlei aspecten (de hoogte van de beloning, de vorm, de timing, de privacy, etc.) moet goed nagedacht worden voordat de beloningen worden ingezet. Het ontwikkelde framework biedt een handige leidraad om te gebruiken bij de ontwikkeling van een interventie met beloningen voor stoppen met roken bij zwangere vrouwen.

Ook waren er veel presentaties over opgroeiende kinderen en hoe zij beschermd kunnen worden. Dat begint bij zorgprofessionals en de ouders van deze kinderen. Jeroen Bommelé presenteerde de resultaten van een online vragenlijst waarin jeugdgezondheidszorg-professionals werd gevraagd in hoeverre zij (mee)roken met ouders bespreken. Tessa Scheffers-van Schayck presenteerde het design van haar implementatie-studie naar telefonische coaching voor rokende ouders. Ook overheidsbeleid kan helpen om opgroeiende kinderen te beschermen tegen tabaksrook. Het microsimulatiemodel van Timor Faber en Jasper Been schatte de impact van tabaksbeleid op de gezondheid van kinderen. Zo zijn er 18% minder ziekenhuisopnames voor luchtweginfecties per jaar na het invoeren van rookverboden. Mirte Kuipers deed een landenvergelijkende studie en vond dat het uit het zicht houden van tabaksproducten in winkels in Europa werd gevolgd door een afname in roken door jongeren. Niet vanwege verminderde verkrijgbaarheid van tabak, maar mogelijk veroorzaakt door een verdere denormalisering van tabak. Zeer interessant was ook de presentatie van Marie Elske Gispen die onderzocht welke verplichtingen de Nederlandse overheid heeft op basis van het Internationaal Verdrag Inzake de Rechten van het Kind en algemene mensenrechten-normen om met name extra kwetsbare kinderen te beschermen tegen roken en meeroken. Ten slotte zijn er voor rokende jongeren interventies nodig om hen op een voor jongeren aansprekende manier te helpen om te stoppen met roken. Anouk de Gee presenteerde de Stopstone app en Hanneke Scholten de Hit n Run videogame. Beide interventies worden nog doorontwikkeld om ze effectiever te maken en nog beter aan te laten sluiten bij de doelgroep.

Hoewel er veel gepresenteerd werd over zwangere vrouwen en opgroeiende kinderen, werden kwetsbare volwassen rokers (die niet zwanger zijn) gelukkig niet vergeten. In haar keynote-presentatie vertelde Winnie Gebhardt dat iemands identiteit als niet-roker en stopper belangrijk is bij het stoppen met roken. Rokers met een lage sociaaleconomische positie vinden het echter moeilijker om zichzelf te zien als niet-roker of stopper. Door rokers zichzelf te laten verplaatsen in een identiteit als niet-roker of stopper en ze daarover te laten schrijven en er beelden bij te zoeken, kunnen ze mogelijk bewogen worden richting stoppen met roken. Ook rokers met een lagere sociaaleconomische positie blijken goed in staat om dergelijke schrijf- en zoekopdrachten uit te voeren. Vanuit de zaal was veel belangstelling voor het toepassen van deze onderzoeksmethode in individuele counseling. In mijn eigen presentatie vertelde ik op welke randvoorwaarden gelet moet worden bij het ontwikkelen en implementeren van interventies voor mensen met een lage sociaaleconomische positie. De uitkomsten waren niet zo verrassend: interventies moeten goed voorbereid zijn, laagdrempelig, met makkelijke materialen en met een groot bereik. Linda Springvloet presenteerde een literatuurstudie over stoppen-met-rokenmaatregelen. Zij gaf aan dat het afstemmen van maatregelen op rokers met een lagere sociaaleconomische positie kan bijdragen aan het verkleinen van gezondheidsverschillen in roken.

Al met al was het weer een inspirerend en interessant NNvT-congres met natuurlijk veel meer presentaties en resultaten dan ik in deze blog heb kunnen beschrijven. Was je aanwezig en heb je nog iets toe te voegen aan mijn beschrijving? Reageer dan gerust in de comments hieronder.

Blog door Gera Nagelhout

2 Comments

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s