Op school steek je niks op!

Gastblog

Op school steek je niks op. En daarmee bedoel ik dan sigaretten, want vanaf 2020 wordt het wettelijk verplicht voor alle scholen om een rookvrij schoolterrein te hebben. In schoolgebouwen is het momenteel al verboden om te roken, maar straks ook voor schoolterreinen.

Als ik terugdenk aan mijn eigen middelbare schooltijd was roken daar niet echt een issue (dit betrof een gymnasium met 600 leerlingen). Maar dit is zeker niet het geval bij alle scholen: bij veel scholen kringelt de rook nog steeds naar boven. Toch kreeg ik vaak verbaasde reacties nadat ik gestart was met mijn promotieonderzoek in 2013 naar Rookvrije Schoolterreinen: ‘Is dit dan niet al lang verboden op scholen?

Dit was dan ook direct mijn eerst onderzoeksvraag: waarom hebben niet alle scholen in Nederland een rookvrij schoolterrein? Het blijkt dat scholen op voorhand veel beren op de weg zien, maar uit mijn onderzoek blijkt dat dit lang niet altijd terecht is. Directies zijn bijvoorbeeld bang voor overlast in de buurt als leerlingen buiten het terrein gaan roken, maar uit mijn onderzoek blijkt dit erg mee te vallen. Scholen kunnen het zichzelf makkelijk maken door hun terrein duidelijk af te bakenen. Daarnaast zijn er scholen waar leerlingen het terrein niet mogen verlaten onder schooltijd; zo ben je af van de vraag of je leerlingen overlast veroorzaken in de buurt. Bovendien maakt dit de handhaving makkelijker. Ook gaven diverse ondervraagden aan dat ze behoefte hadden aan wetgeving, omdat ze dan niet het gesprek hoeven aan te gaan waarom ze het rookvrije terrein invoeren. Goed nieuws dus voor scholen, want deze wetgeving komt eraan in 2020.

Het invoeren van een rookvrij schoolterrein is haalbaar, maar ik zag in mijn onderzoek dat er uitdagingen zijn voor scholen, zoals het realiseren van de handhaving. Daarnaast worstelen scholen met of het verbod ook voor personeelsleden moet gelden. De impact van een rookvrij schoolterrein lijkt afhankelijk te zijn van hoe de maatregel wordt ingevoerd:

  • Het is ten eerste belangrijk om in de eerste weken consequent te zijn in de handhaving. Het moet voor jongeren makkelijk gemaakt worden om niet te roken, in plaats van dat het hen gemakkelijk wordt gemaakt om wel te roken. Zet bijvoorbeeld in het begin tijdelijk een extra surveillant in die toezicht houdt.
  • Ten tweede moet er voor niemand een uitzondering gemaakt worden. Als leraren wel mogen roken en leerlingen niet, kan dat mogelijk een averechts effect hebben en het beleid ondermijnen. Bovendien hebben leraren een voorbeeldfunctie. Ga met ze in gesprek of bied ze een stoppen-met-roken cursus aan is mijn advies.
  • Tot slot, niet-roken als norm kan nog verder worden versterkt, zowel bij jongeren zelf als in een breder maatschappelijke context. Scholen kunnen bijdragen aan het creëren van niet-roken als norm door roken nergens meer te faciliteren. Niet op het terrein, maar ook niet net buiten het hek, want zien roken doet roken.

Rookvrije omgevingen kunnen ook worden gecreëerd op andere plekken waar jongeren veel tijd doorbrengen, zoals bij sportclubs of zwembaden. Aanvullende wet- en regelgeving bijvoorbeeld in de vorm van het verhogen van de accijns of het verminderen van het aantal tabaksverkooppunten (zeker rondom scholen) is ook mijn advies naar beleidsmakers.

Tot slot, persoonlijk vond ik het mooiste resultaat uit mijn onderzoek dat als scholen eenmaal een rookvrij schoolterrein hebben, dit al gauw als een ‘normale’ zaak wordt gezien. Net zo normaal, als dat wij dat vinden dat er niet meer gerookt wordt in restaurants en in treinen. Werk je op een school en wil je aan de slag met het invoeren van een rookvrij schoolterrein? Op basis van mijn onderzoek heb ik een factsheet gemaakt die je kunt gebruiken bij de invoering.

Gastblog door Andrea Rozema

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s