De middelbare scholier is in ontwikkeling

Gastblog

Na het afronden van mijn onderzoeksmaster in neurowetenschappen aan de Universiteit Maastricht besloot ik te solliciteren op een functie als onderzoeksmedewerker bij de vakgroep gezondheidsbevordering. Misschien niet de meest logische keuze, maar wel één waar ik volledig achter stond. Ik was namelijk op zoek naar een vakgebied waarin ik dichter bij de maatschappij kon staan. Ik mocht aan de slag met een grootschalig onderzoek naar het middelengebruik en risicogedrag van Nederlandse middelbare scholieren, dat we inmiddels het RADAR (Roken, Alcohol, Drugs en Ander Risicogedrag) onderzoek hebben genoemd.

Ik vertelde aan familie en vrienden wat ik ging doen en, mede omdat het zo anders was dan de onderwerpen van mijn studie, vroegen ze door over de inhoud van het onderzoek. Ik vertelde dat we vragenlijsten gaan afnemen bij middelbare scholieren, waarin we onder andere naar het gebruik van 21 middelen (rookwaren, alcohol en drugs) vragen. Daar zitten ook een aantal relatief nieuwe middelen tussen, zoals lachgas, elektronische sigaretten en waterpijp. Dit leverde heel wat vertwijfelde gezichten op, want ‘ik heb nog nooit van een elektronische sigaret gehoord’ en ‘dat speelt toch niet onder de Nederlandse jeugd’. Eerlijk gezegd kon ik daar op dat moment nog geen goed antwoord op geven; ik was er zelf ook niet echt mee bekend.

RADAR onderzoekGaandeweg heb ik mij steeds meer verdiept en werd duidelijk dat middelengebruik onder jongeren tegenwoordig normaler lijkt dan dat een paar jaar geleden was. De elektronische sigaret is daar een goed voorbeeld van. Een monitor laat zien dat scholieren van 12 t/m 16 jaar in 2015 vaker een elektronische sigaret probeerden (34%) dan een gewone sigaret (23%). Zelfs in groep 7 en 8 van de basisschool had één op de tien er wel eens een gebruikt. Het lijkt er daarnaast op dat de elektronische sigaret als opstap wordt gebruikt voor het roken van gewone sigaretten. Andere middelen, zoals lachgas en waterpijp, lijken ook steeds populairder onder jongeren, met respectievelijk 8% en 23% van de 12- tot 16-jarigen die het ooit hebben gebruikt. Het gebruik van deze middelen is dus wel degelijk populair onder de Nederlandse jeugd.

Ik legde het RADAR-onderzoek verder uit en vertelde dat we ook vragen stellen over stress, depressieve symptomen en risicogedrag, omdat we verwachten dat dit geassocieerd zal zijn met middelengebruik. Dat verbaasde eigenlijk niemand, want het is duidelijk dat dergelijke psychische klachten veel voorkomen onder jongeren. Bij de overgang naar de middelbare school verandert namelijk onder andere de sociale omgeving, de leeftijd van medescholieren en de hoeveelheid huiswerk. Dit kan, zeker in de huidige prestatiemaatschappij, een behoorlijke invloed hebben op hun leven.

Inderdaad, 82% van de 16- tot 34-jarigen ervaart momenteel een hoge prestatiedruk en ook bij de leeftijdsgroep van 8 tot 18 jaar is dit al één van de belangrijkste thema’s in hun leven. Bovendien geven drie op de tien jongeren aan depressief te zijn geweest of dat nog steeds te zijn. Psychologen verwijzen hen dan ook vaker door en met complexere problemen. Het is daarnaast een periode in hun leven waarin de hersenen volop in ontwikkeling zijn en waarin er een disbalans kan ontstaan tussen de behoefte om nieuwe dingen uit te proberen en het kunnen nemen van effectieve besluiten. Dit zogenoemde risicogedrag kan bijvoorbeeld leiden tot het experimenteren met één of meerdere middelen.

Als ik mensen nu opnieuw vertel wat het onderzoek inhoudt en waarom dit belangrijk is, is het al snel duidelijk dat jongeren, en met name middelbare scholieren, een kwetsbare doelgroep zijn als het gaat om middelengebruik en psychische klachten. Juist bij hen is het dus belangrijk om het welzijn en de gezondheid te (blijven) monitoren en het beleid waar nodig aan te passen. Zo kunnen we hen beschermen tegen een ongezonde leefstijl waarvan zij de gevolgen nog onvoldoende kunnen overzien.

Gastblog door Gerjanne Vennegoor

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s