Wat betekent gezondheid voor u?

Gastblog

Op de vraag: “Wat betekent gezondheid voor u?” komt niet meteen antwoord. De deelnemers aan het groepsgesprek wordt deze vraag voorgelegd met de opdracht om “alle dingen die daarbij in uw hoofd opkomen op een apart kaartje te schrijven”.
Er wordt gelachen, om verduidelijking gevraagd: “Mag het echt alles zijn?” en “Gaan we er dan vanuit dat iedereen hetzelfde idee heeft over gezondheid?” Deelnemers helpen elkaar ook: “Je moet bij jezelf te rade gaan, wat is voor jou… waar word je happy van, waar voel je je gezond bij?”

Dan is het een tijdje stil en na een kleine 10 minuten heeft de groep van 9 vrouwen bijna 50 kaartjes beschreven. Ze leggen ze allemaal bij elkaar en maken groepen van de woorden die bij elkaar horen. Die groepen of clusters krijgen een naam. En als laatste opdracht krijgen de dames de vraag om hun top 3 te kiezen uit de groepen die ze zelf hebben aangeleverd. Geen makkelijke opdracht; weer veel discussie en uitleg waarom juist deze top 3.

Als onderzoeker heb ik de afgelopen maanden de letterlijke verslagen van elk van de elf groepsgesprekken doorgelezen en gecodeerd. En wat opvalt als ik de uitkomsten van alle groepen samen neem, is dat er een duidelijke top 3 van clusters verschijnt. Op een gedeelde eerste plaats ‘sociale relaties, familie en vrienden’ en ‘bewegen’. Gezondheid is voor de deelnemers samen zijn met anderen en samen dingen doen. Mensen op wie je kunt terugvallen, familie, vrienden of buren en andersom ook, dat je voor anderen kunt zorgen. Gezondheid is ook bewegen; letterlijk en figuurlijk in beweging zijn. Het is goed voor je, omdat je het ook weer samen met anderen doet, bewegen je hoofd leegmaakt en het ontspant. Vooral als je het buiten doet. Op een goede 3e plaats staat een positieve levensinstelling of vrolijkheid. Zoals een mevrouw het verwoordde: “Aandacht hebben voor de positiviteit om je heen. En de negatieve uhm ja in een hokje zetten en weten wat je eraan hebt. Maar dan wel gewoon vooral focussen op de positieve dingen.” En een andere deelnemer zei: “Pluk de dag zeg ik dan altijd maar”.

Het meest opvallend vond ik wel dat er in alle elf groepen nauwelijks over ziekte is gesproken. Integendeel, mensen corrigeerden elkaar als iemand dreigde te gaan klagen over pijn, een aandoening of beperkingen als gevolg van het ouder worden. “Daar moet je je gewoon op aanpassen”, “niet bij de pakken gaan neerzitten” en “zelf initiatief nemen”. Dan kwam eigen regie om de hoek kijken. Op de vraag wat eigen regie dan is, kwam als uitleg: “Dat ik zelf mijn dingen kan regelen op het gebied van lichamelijk, geestelijk, sociaal hebben we het dan over, dat ik zelf mijn dingen kan regelen. Zelf boodschappen kan doen, eten koken, zelf besluiten kan nemen over wat ik wel en niet wil, ja”. Zelfredzaamheid hoort daar natuurlijk ook bij en “… durven hulp te vragen. En zelfredzaamheid is wat anders dan afhankelijkheid. Het gaat erom hoe ga je er dan mee om hè?”

Het is heel interessant onderzoeksmateriaal. Dat ik probeer te plaatsen naast uitkomsten van andere onderzoeken en theoretische modellen. Een hele puzzel, want elk onderzoek is weer anders gedaan of betreft een specifieke groep, zodat vergelijking lastig is.
Belangrijker vind ik nog dat de opgehaalde informatie ook wordt gebruikt in de praktijk. Deze verkenning is onderdeel van actieonderzoek, dat meeloopt met een wijkgericht gezondheidsprogramma. De uitkomsten van de gesprekken bespreken we met de groep en samen bedenken ze wat er nodig is om aan de eigen gezondheid te werken. Er ontstaan interessante matches en nieuwe activiteiten.

Waar ik vooral van onder de indruk ben is dat de dames, veelal behorend tot de groep met een lage sociaaleconomische status, heel goed weten te verwoorden wat gezondheid voor hen betekent en wat ze blij maakt. Door de vraag open te stellen, komen veel verschillende dimensies van gezondheid aan bod. Weinig opleiding en een laag inkomen lijken hier geen invloed op te hebben. Wel als we doorpraten over mogelijkheden en belemmeringen om gezondheid te verbeteren. Daar gaan we dan ook mee aan de slag in de praktijk.

Gastblog door Marja de Jong

2 Comments

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s